ซิตี้กรุ๊ปมองว่า รัฐบาลได้แสดงให้เห็นถึงเป้าหมายการกระตุ้นอุตสาหกรรมท่องเที่ยวและการพนันถูกกฏหมาย “ดังนั้น การที่คณะรัฐมนตรีมีมติผลักดันเรื่องที่พรรคไม่ได้ใช้เป็นนโยบายในการหาเสียงเลือกตั้ง และนโยบายดังกล่าวมีผลเสียต่อสังคมและเศรษฐกิจอย่างร้ายแรง บาคาร่า จึงอาจเข้าข่ายเป็นการหลอกลวงประชาชน 1638 ในชื่อ ‘Il Ridotto’ ซึ่งเชื่อกันว่าคาสิโนแห่งนี้ได้รับการออกแบบมาเพื่อสร้างความสนุกสนานให้กับผู้ที่เล่นการพนันในช่วงเทศกาลเวนิสที่มีชื่อเสียง และมีเฉพาะผู้มีสิทธิพิเศษเท่านั้นที่จะได้รับอนุญาตให้เข้าสู่สถานที่แห่งนี้ แม้ว่าการเปิดบ่อนในรูปแบบนี้จะมีแอบเปิดกันอยู่แล้วในปัจจุบัน แต่รูปแบบนี้จะมีความเสี่ยงที่จะเกิดผลกระทบต่อสังคมจะมากที่สุด เพราะเป็นการเปิดกว้างให้มีบ่อนการพนันเกิดขึ้นได้ในทุกที่ทุกเวลา ในขณะที่ภาครัฐจะไม่ได้รับรายได้ใดๆ เพราะเป็นรูปแบบที่อนุญาตให้เปิดเสรีแบบไม่ต้องขออนุญาต
รัฐประศาสนศาสตร์ รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สนับสนุนโดย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และที่ประชุม ครม. แอร์โฮสเตส อาชีพในฝันของคนที่รักการเดินทาง และมี Service Mind จิตใจที่รักการบริการและชอบช่วยเหลือคนอื่น นั่นคือสัญญาณชัดเจนว่าเดินหน้าต่อ ถ้าไม่รวมแรงต้านจึงอาจไม่ได้เข้าก่อนสงกรานต์ จึงต้องไปรอเปิดสภาสมัยหน้าราวเดือนก.ค.
นพ.วรงค์ เดชกิจวิกรม ประธานพรรคไทยภักดี โพสต์ข้อความหัวข้อ “หยุดมอมเมาประชาชนทุกรูปแบบ” โดยระบุรายละเอียดว่าในขณะ จุลพันธ์ระบุว่า หลังจากนี้จะเป็นขั้นตอนการปรับร่างฯ ตามข้อเสนอแนะที่ได้รับ และหารือกับพรรคร่วมรัฐบาลก่อนที่จะส่งไปพิจารณาในชั้นคณะรัฐมนตรี สำหรับไทยยังต้องจับตาว่า นับจากนี้ทิศทางของ กาสิโน ภายใต้การผลักดันกลุ่มธุรกิจการเมืองที่อยู่เบื้องหน้าและเบื้องหลังจะหนุนช่วยให้โครง การดังกล่าวเดินหน้าต่อได้หรือไม่ ท่ามกลางเสียงคัดค้าน ด้วยเกรงภัยอำพรางจากกาสิโนที่กำลังจะรุกคืบเข้ามา
เบน ลี หุ้นส่วนการจัดการจากบริษัทบริหารและให้คำปรึกษา IGamiX กล่าวกับซีเอ็นบีซีว่า ไทยเห็นสิ่งที่สิงคโปร์และมาเก๊าได้รับจากธุรกิจคาสิโน และ “หากไทยทำให้ดี นี่อาจกระตุ้นความน่าดึงดูดในแง่การเป็นสถานที่ท่องเที่ยว” สำนักข่าวซีเอ็นบีซีรายงานความเห็นจากผู้สังเกตการณ์ในอุตสาหกรรม หลายคนมองว่าไทยมีศักยภาพที่จะเป็นคู่แข่งเบอร์ต้น ๆ ของสิงคโปร์และมาเก๊าที่ประสบความสำเร็จในเรื่องธุรกิจคาสิโนมายาวนาน จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวถึงผลสำรวจความคิดเห็นต่อร่างพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจสถานบันเทิงครบวงจร ว่าผู้ตอบแบบสอบถาม 80% เห็นด้วยกับแผนที่จะให้มีคาสิโนอยู่ในสถานบันเทิงครบวงจร นักวิเคราะห์มองกฎหมายตั้งเอนเตอร์เทนเมนต์คอมเพล็กซ์ของไทยที่จะมีคาสิโนถูกกฎหมาย ซึ่งคาดว่าหากทำได้ดี ไทยจะเป็นคู่แข่งสำคัญของสิงคโปร์และมาเก๊า แต่ต้องไม่ลืมคำนึงถึงผลกระทบด้านอื่นที่อาจจะตามมา รวมทั้งคนเวียดนามที่ชอบไปเล่นการพนันในต่างประเทศ แต่อย่างไรก็ตาม การพนันในเวียดนามถือว่าตลาดมีขนาดเล็ก และไม่อาจแข่งกับเพื่อนบ้านอย่างกัมพู ชาได้ ส่วนรัฐบาลมีเป้าหมาย เพิ่มรายได้ สนับสนุนการลงทุนและแก้ปัญหาการพนันผิดกฎหมาย แต่ขณะนี้อยู่ระหว่างการพิจารณาร่างกฎหมาย ยังไม่มีการประกาศพื้นที่สร้างเอ็นเตอร์เทนเมนต์คอมเพ็กซ์ และกำหนดเวลาการก่อสร้างยังไม่ได้ประกาศออกมา
เปิดหมู่บ้านหรูและคอนโดมีเนียม 100 ล้านบาทของทุนจีนสีเทาในเครือข่าย “ตู้ห่าว”
- ซีเอ็นบีซีรายงานว่าหนึ่งในสิ่งที่ต้องจับตามองนับจากนี้ก็คือพิกัดที่จะมีคาสิโนในไทย ที่ปัจจุบันรัฐบาลไทยยังไม่ได้ชี้แจงในทางรายละเอียด แต่นักวิเคราะห์ต่างคาดเดาว่าคงจะไม่ได้กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ใจกลางของกรุงเทพฯ
- ไม่เพียงแต่กาสิโนถูกกฎหมายแบบกายภาพ หรือออฟไลน์ ภายในสถานบันเทิงแบบครบวงจร แต่ กมธ.
- “Entertainment Complex, Soft Power, แลนด์บริดจ์ ไม่ใช่เรื่องเร่งด่วนเลย ยังคงยืนยันว่าไม่เห็นด้วยกับกฎหมายคาสิโน” รศ.
- แต่ปัจจุบัน การพนันไม่เพียงแต่เป็นตึกอาคารแบบเดิม แต่ยังมีการพนันออนไลน์ ซึ่งมีเม็ดเงินมหาศาลและยากต่อการติดตาม ดังนั้น การอนุญาตให้สร้างรีสอร์ทการพนันหลายแห่งจะได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลในการปราบปรามการพนันออนไลน์ ซึ่งส่วนใหญ่ผิดกฎหมาย
โดยรัฐบาลจะเปิดให้มีสัมปทานจากเอกชนมาร่วมธุรกิจ โดยรัฐจะจัดเก็บภาษี 30% รวมทั้งภาษีบำรุงท้องที่เพื่อนำเงินไปบำรุงในพื้นที่เปิดสถานบันเทิง ด้าน พสุ ลิปตพัลลภ กรรมการของ Proud Group ซึ่งเป็นเจ้าของโรงแรม InterContinental 2 แห่งในไทย กล่าวว่า สนใจที่จะร่วมมือกับบริษัทเกมระดับนานาชาติ นอกจากนี้ ผลสำรวจของนิด้าโพลเมื่อเดือนมกราคมพบว่าผู้ตอบแบบสอบถาม 59% ไม่เห็นด้วยกับการมีทั้ง Entertainment Complex และคาสิโน
Mordor Intelligent คาดตลาดคาสิโนสหรัฐฯโต 27% ใน 5 ปี
รัฐบาลเศรษฐากำลังผลักดันให้มีคาสิโนถูกกฎหมายในไทย ซึ่งถือว่าไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะมีการนำเสนอแนวคิดในลักษณะนี้มาแล้วหลายรอบ ความเห็นในช่วงหลังๆ จะมีทั้งผู้ที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วย โดยฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยจะมองว่าเป็นกิจกรรมที่มอมเมาประชาชน ทำให้เกิดปัญหาสังคม เป็นอบายมุข หรือ หนทางไปสู่ความเสื่อม ในขณะที่ฝ่ายที่เห็นด้วย สะท้อนข้อเท็จจริงที่ว่ามีการเปิดบ่อนมากมายตามพื้นที่ชายแดนของประเทศเพื่อนบ้านเพื่อรองรับนักพนันชาวไทย ซึ่งทำให้เงินรั่วไหลออกไปต่างประเทศปีละเป็นหลักหมื่นล้านบาท และยังมีข่าวที่ปรากฎอยู่เสมอว่าพบบ่อนการพนันเถื่อนลักลอบเปิดแบบผิดกฎหมายที่ถูกจับได้อยู่เรื่อยๆ งานศึกษามุมมองของภาคส่วนทางสังคมต่อการเปิดคาสิโนอย่างถูกกฎหมายในประเทศไทย ซึ่งงานวิจัยฉบับนี้เป็นการศึกษาการวิจัยครั้งนี้เป็นงานวิจัยแบบคุณภาพ (Qualitative Research) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามุมมองของภาคส่วนทางสังคมต่อการเปิดคาสิโนถูกกฎหมายในไทยให้เหมาะสมกับสภาพสังคมไทย และเป็นแหล่งรายใหม่ของประเทศในอนาคต ผ่านแนวคิดเกี่ยวกับการพนัน การทำคาสิโนถูกกฎหมาย โดยรวบรวมข้อมูลปฐมภูมิจากเอกสารและสื่อต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม จำนวน 5 ท่าน คือ ผู้ประกอบธุรกิจ กิจการเกี่ยวกับการพนัน หรือธุรกิจคาสิโน ทั้งในและนอกประเทศ จำนวน 2 ท่านและกลุ่มข้าราชการและข้าราชการการเมือง จำนวน 3 ท่าน ผลการวิจัยพบว่า มุมมองของภาคส่วนทางสังคมที่มีต่อการเปิดคาสิโนอย่างถูกกฎหมาย แบ่งได้ 2 ช่วง คือ ในช่วงปี พ.ศ. จากตัวเลขดังกล่าว พอจะทำให้เห็นว่า ‘คาสิโน’ นอกจากจะสร้างรายได้อย่างมหาศาลให้กับเจ้าของกิจการแล้ว ยังถือเป็นอีกหนึ่งธุรกิจที่สร้างรายได้ให้กับภาครัฐเป็นจำนวนมากอีกด้วย ซึ่งนอกจาก 2 แห่งที่กล่าวมาข้างต้น พบว่าประเทศเพื่อนบ้านของไทยอย่างสิงคโปร์ เวียดนาม กัมพูชา ลาว หรือแม้แต่เมียนมา ก็ล้วนแล้วแต่มี ‘คาสิโน’ ถูกกฎหมายไว้รองรับนักเสี่ยงโชคด้วยกันทั้งสิ้น นั่นทำให้การเปิดคาสิโนถูกกฎหมายจะช่วยให้เม็ดเงินของนักพนันไทยไม่ไหลออกไปต่างประเทศ และในขณะเดียวกันก็เป็นการนำเอากิจกรรมบ่อนเถื่อนที่ผิดกฎหมายขึ้นมาอยู่บนดิน สร้างรายได้ให้กับภาครัฐ ทั้งในรูปแบบของค่าธรรมเนียมใบอนุญาต และภาษีเงินได้ที่เกี่ยวข้อง และยังช่วยลดปัญหาคอร์รัปชั่นที่เกิดขึ้นอีกด้วย นอกจากนี้ นักวิเคราะห์ยังคาดว่า ‘คาสิโนถูกกฎหมาย’ ในประเทศไทยจะช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติ และช่วยเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยวได้มากถึง 17% ต่อปีเลยทีเดียว แต่ก็จะส่งผลกระทบกับประเทศเพื่อนบ้านที่ทำคาสิโนอย่างสิงคโปร์และกัมพูชาเช่นกัน “นี่คือตัวอย่างก่อนทำ ต้องศึกษารอบคอบจริงๆ สิงคโปร์ใช้เวลา 10 ปีศึกษา และใช้เวลาอีก 5ปี แต่งเนื้อแต่งตัวให้พร้อม มีหน่วยงานกำกับดูแลคาสิโน มีหน่วยงาน ดูแลผลกระทบจากคาสิโน เหล่านี้ เป็นต้น ส่วนปรเเทศเลือกทำประชามติ ญี่ปุ่นทำหลายรอบ ให้รัฐบาลท้องถิ่นเสนอ ไม่ใช่มาจากรัฐบาลกลาง ประเด็นคือ ทั้งสิงคโปร์ และญี่ปุ่นกำหนดตัวเลขจะไม่มีเยอะ ใน 20ปีแรกมีได้ 2ที่ หลังจากนั้นค่อยมาคุยกัน ญี่ปุ่นบอกว่ามี 3ที แต่พร้อมมีแค่ที่เดียวโอซาก้า หรืออีกที่ที่นางาซากิ แต่ที่ 3ไม่เอาด้วย นี่คือความรอบคอบ”
และให้พิจารณาต้นแบบในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกที่ทำศูนย์กลางท่องเที่ยวและเอ็นเตอร์เทนเมนต์คอมเพล็กซ์ในรูปแบบนี้จนประสบผลสำเร็จ ทั้งในมิติสังคมและทุก ๆ ด้านที่เกี่ยวข้องมาเป็นข้อศึกษา เพราะเรื่องนี้เป็นเรื่องใหม่ของประเทศไทยที่ต้องอธิบายให้ประชาชนทราบถึงผลดีที่คณะกรรมการศึกษามาว่ามีผลดีมากกว่า นายจิรายุ กล่าวต่อไปว่า ที่ประชุมได้แสดงความคิดเห็นโดยระบุว่า สัดส่วนของกาสิโนมีเพียงแค่ 10% เท่านั้น ที่เหลือก็จะเป็นเอ็นเตอร์เทนเมนต์และศูนย์ท่องเที่ยวและบันเทิงครบวงจรที่จะสามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวได้เป็นจำนวนมาก เช่น การจัดการประชุม การจัดนิทรรศการระดับโลก การจัดคอนเสิร์ตหรือสถานที่ท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น สวนน้ำสวนสนุกในรูปแบบสมัยใหม่ และถือว่าประเทศไทยถึงเวลาที่จะต้องยอมรับความจริงหรือยังว่า วันนี้มีแหล่งการพนันทั้งบนดินและใต้ดินทั้งในประเทศและรอบ ๆ ประเทศ ซึ่งโครงการนี้จะเน้นไปที่ การสร้างเม็ดเงินจากธุรกิจการท่องเที่ยวให้กับประเทศ จากนั้นที่ประชุม ครม. ในประวัติศาสตร์เขียนว่างานวิจัยชิ้นนี้ของสิงคโปร์ใช้เวลาศึกษา 10 ปี ศึกษาอย่างรอบด้าน ทั้งวิธีการพฤติกรรมการเล่นพนันของคนสิงตโปร์ และโมเดลธุรกิจ ตัวเลขออกมาตามความคิดลีกวนยู เขาบอกว่าเขาไม่ได้สนใจเรื่องคาสิโน คาสิโนเป็นเพียงส่วนเล็กเป็นองค์ประกอบ แต่ประเด็นอยู่ที่ 98% ที่เป็นารีน่าเบย์ คาสิโนมีแค่ 2% เพราะสิงคโปร์ไม่มีทรัพยากรอะไรเลย ถ้าเราทำสำเร็จจะดึงดูดเม็ดเงินเข้าประเทศ ปัจจุบัน ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีกัมพูชา สิงคโปร์ เมียนมา และฟิลิปปินส์ที่มีธุรกิจคาสิโนถูกกฎหมาย ซึ่งในกรณีของประเทศเพื่อนบ้านของไทย ก็มีบางแห่งที่ตั้งอยู่ติดพื้นที่ชายแดนเพื่อหวังดึงดูดเงินจากผู้เล่นชาวไทยและชาวจีน แต่ถ้าหากย้อนกลับมามองที่ประเทศไทย ซึ่งถือเป็นประเทศที่มีวัฒนธรรม ความเชื่อที่หลากหลาย หนึ่งในนั้นคือการเชื่อว่า ‘การพนัน’ เป็นสิ่งไม่ดี เป็นอบายมุขที่นำมาซึ่งความเสื่อมเสีย จึงเป็นสาเหตุที่ประเทศไทยยังคงเป็นประเทศที่ไร้ซึ่ง ‘คาสิโน’ ถูกกฎหมาย แต่น่าแปลกที่เมื่อสำรวจข้อมูล กลับพบว่ามีการเล่นการพนันของประชากรเกือบครึ่งประเทศ
ถ้าประเทศไทยเปิด “คาสิโน”
ทางการคาดว่า รีสอร์ทพนันแห่งนี้ จะดึงดูดผู้เข้ามาพักผ่อนและเล่นพนันได้ถึง 20 ล้านคนต่อปี นำรายได้เข้าสู่เศรษฐกิจในภูมิภาคปีละเกือบ 2.6 แสนล้านบาท หรือ 1 ล้านล้านเยน เม็ดเงินลงทุนสำหรับโครงการนี้ในชั้นต้น อยู่ที่ 460,000 ล้านบาท โดยมีบริษัทผู้ให้บริการกาสิโนอย่าง เอ็มจีเอ็ม ในสหรัฐฯ เข้าร่วมลงทุนกับบริษัท โอริกซ์ กรุ๊ป ของญี่ปุ่น ที่จะถือหุ้นกันบริษัทละ 40% “เราต้องพูดความจริงว่า พนันออนไลน์ในไทยมีไหม” บุญลือ ประเสริฐโสภา รองประธาน กมธ. ยังเสนอว่าให้มีการพนันถูกกฎหมายในรูปแบบออนไลน์ด้วย จำนวน 8 รูปแบบด้วยกัน ดังนี้ ภายหลังเสร็จสิ้นการประชุม สภาได้เห็นชอบกับรายงานพร้อมข้อสังเกตของคณะกรรมาธิการวิสามัญฯ และส่งให้รัฐบาลพิจารณาดำเนินการต่อไป สำหรับคาสิโนบางแห่ง สามารถเรียกได้ว่าเป็น “เอนเตอร์เทนเมนต์คอมเพล็กซ์” หรือเป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจ และมีบริการตั้งแต่ ความบันเทิง โรงแรม รีสอร์ต ร้านอาหาร ผับ บาร์ ไปจนถึงแหล่งเที่ยวชม อย่าง พิพิธภัณฑ์และอาร์ตแกลเลอรี
ประเด็นเรื่องประเทศไทยโดยรัฐบาลกำลังเดินหน้า ตั้งคาสิโน เป็นเรื่องร้อนฉ่า ที่หลายฝายจับตามอง วันนี้จะพาไปย้อนรอย เวทีเสวนาผลกระทบคาสิโนถูกกฎหมาย ต่อการฆาตกรรม และการข่มขืน จัดโดยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เมื่อวันที่ 16ธันวาคม 2567 ที่ผ่านมา ซึ่งบางคนอาจจะผ่านตา การเสวนาดังกล่าวมาแล้ว แต่ก็เชื่อว่ายังมีหลายคนยังไม่ได้รับฟังข้อมูลน่าสนใจจากเวทีเสวนานี้แน่นอน ซึ่งมีหลายแง่มุมที่เป็นข้อมูลใหม่ น่าสนใจอย่างมาก รอยเตอร์รายงานในวันพฤหัสบดีว่ารัฐบาลไทยตัดสินใจเดินหน้าทำข้อเสนอจัดตั้งคาสิโนถูกกฎหมายภายในธุรกิจสถานบันเทิงครบวงจร หรือเอนเตอร์เทนเมนต์คอมเพล็กซ์ หลังเสร็จสิ้นกระบวนการรับฟังความคิดเห็นที่มีขึ้นเมื่อเดือนสิงหาคม โดยก่อนหน้านี้รายงานของ Citi วิเคราะห์ว่า เยาวชนอายุ 20 ปีขึ้นไปประมาณครึ่งหนึ่งในประเทศไทยอาจเป็นผู้เล่นคาสิโน และคาดว่าหากกฎหมายเปิดทาง ในอนาคตไทยอาจเป็นศูนย์กลางการพนันแห่งใหญ่ของโลก สำหรับ Marina Bay Sands เป็นคาสิโนเจ้าใหญ่ของสิงคโปร์ เพื่อนบ้านของไทย ซึ่งธุรกิจคาสิโนในสิงคโปร์ถือว่าเป็นธุรกิจที่สร้างรายได้ให้กับประเทศ ในปี 2022 รายได้จากธุรกิจคาสิโนเป็น 4% ของ GDP ประเทศสิงคโปร์ มีจำนวนนักท่องเที่ยวกว่า 30% จากจำนวน 15 ล้านคนในปีนั้นเข้าเยี่ยมชมและใช้บริการธุรกิจคาสิโน อีกทั้งประเทศยังจัดเก็บภาษีได้กว่า 2,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐอีกด้วย หลังจากที่ตลาดซบเซาอย่างมากจากการระบาดของโควิด-19 ในช่วงปี 2020 ธุรกิจอย่าง คาสิโนออนไลน์ก็เพิ่มมากขึ้น โดยแพลตฟอร์มคาสิโนถูกกฎหมาย ทำรายได้ได้มากขึ้นหลังจากปี 2020 โดยปัจจุบัน รายได้ทั่วโลกอยู่ที่ประมาณ 95,050 ล้านดอลลาร์สหรัฐเลยทีเดียว
รวมถึงยังเชื่อว่ามีวิธีการกระตุ้นเศรษฐกิจอีกหลายวิธีที่ไม่ใช่การสร้างบ่อนการพนัน โดยเรื่องเร่งด่วนของการกระตุ้นเศรษฐกิจควรจะเป็น “ผมเคยเสนอให้มีแล้วแต่ก็ยังไม่เห็นความคืบหน้า น่าห่วงว่าคนจนไม่มีเงินที่จะฟอกเงินอยู่แล้ว และคนที่จะเข้าสถานบันเทิงครบวงจรก็เป็นคนที่มีรายได้เกิน 50 ล้านบาทอยู่แล้ว ฉะนั้นคนที่มีเงินในบัญชีจะมีการตรวจสอบหรือไม่ แหล่งที่มาที่ไปของเงินเป็นอย่างไร ที่สำคัญคือหากคุณมีเงิน 50 ล้านบาท แต่ถ้าอยู่ดีๆ มีเงิน 500 ล้านขึ้นมา คุณไม่สงสัยหรือว่าเอาเงินมาจากไหน” นนทบุรี พรรคประชาชน ในฐานะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาการเปิดสถานบันเทิงครบวงจร หรือ Entertainment Complex เปิดเผยกับ THE STANDARD WEALTH เกี่ยวกับความคืบหน้าร่าง พ.ร.บ. “ในฐานะผู้ประกอบการโรงแรม เราได้ยินการดีเบตเกี่ยวกับความจำเป็นในการดึงดูดนักท่องเที่ยวที่มีมูลค่าสูงเข้ามาแทนที่ปริมาณนักท่องเที่ยวจำนวนมาก” ดังกล่าว จะพบว่ามีการระบุรายละเอียดของคาสิโนไว้อย่างชัดเจน อาทิ มาตรา 18 (6)